Mụn trứng cá là một trong những vấn đề da liễu thường gặp ở tuổi dậy thì. Khi bước vào giai đoạn này, sự thay đổi của hormone có thể khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn, lượng dầu trên da tăng lên và tạo điều kiện hình thành mụn. Mụn có thể xuất hiện ở mặt, trán, mũi, cằm, ngực, lưng và ảnh hưởng không nhỏ đến ngoại hình cũng như tâm lý của trẻ.

Nhiều trường hợp mụn ở tuổi dậy thì có thể được kiểm soát bằng cách chăm sóc da phù hợp. Tuy nhiên, nếu mụn viêm nhiều, kéo dài hoặc được xử lý không đúng cách, trẻ có nguy cơ bị thâm mụn, sẹo mụn và tình trạng da trở nên khó điều trị hơn.

Mụn trứng cá tuổi dậy thì là gì? Vì sao trẻ dễ bị mụn?

Mụn trứng cá là bệnh lý viêm mạn tính của đơn vị nang lông – tuyến bã, thường gặp ở tuổi dậy thì và thanh thiếu niên. Mụn hình thành khi nang lông bị bít tắc bởi tế bào da chết và bã nhờn, sau đó có thể xuất hiện tình trạng viêm.

Ở tuổi dậy thì, cơ thể trải qua nhiều thay đổi về nội tiết. Hormone androgen tăng lên có thể kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, làm da tiết nhiều dầu hơn. Khi dầu thừa kết hợp với tế bào chết và các yếu tố liên quan đến quá trình viêm, lỗ chân lông có thể bị bít tắc và hình thành các tổn thương mụn.

Một số yếu tố có thể liên quan đến tình trạng mụn ở tuổi dậy thì gồm:

• Thay đổi nội tiết tố: Đây là yếu tố thường gặp trong giai đoạn dậy thì.
• Tăng tiết bã nhờn: Da tiết nhiều dầu khiến nang lông dễ bị bít tắc.
• Tế bào da chết tích tụ: Có thể góp phần hình thành nhân mụn.
• Yếu tố di truyền: Trẻ có người thân từng bị mụn có thể có nguy cơ cao hơn.
• Chăm sóc da chưa phù hợp: Làm sạch quá mức, sử dụng sản phẩm gây bít tắc hoặc không phù hợp với loại da có thể khiến tình trạng mụn trở nên khó kiểm soát.
• Một số thuốc hoặc yếu tố nội tiết khác: Trong một số trường hợp, mụn có thể liên quan đến thuốc đang sử dụng hoặc các vấn đề nội tiết cần được bác sĩ đánh giá.

Mụn trứng cá không phải do da bẩn. Vì vậy, việc rửa mặt quá nhiều hoặc chà xát mạnh không giúp loại bỏ mụn mà còn có thể gây kích ứng và làm hàng rào bảo vệ da bị tổn thương.

Các mức độ mụn trứng cá thường gặp ở tuổi dậy thì

Mụn trứng cá có nhiều biểu hiện khác nhau. Nhận biết mức độ mụn giúp trẻ và phụ huynh lựa chọn cách chăm sóc phù hợp, đồng thời xác định thời điểm cần đi khám.

- Mụn không viêm thường gồm:

• Mụn đầu trắng: Lỗ chân lông bị bít tắc nhưng vẫn đóng kín trên bề mặt da.
• Mụn đầu đen: Nhân mụn tiếp xúc với không khí và bị oxy hóa, tạo màu đen. Màu đen không đồng nghĩa với việc da bị bẩn.

- Mụn viêm có thể biểu hiện bằng:

• Sẩn viêm: Nốt mụn nhỏ, đỏ, có thể đau khi chạm vào.
• Mụn mủ: Tổn thương viêm có chứa mủ.
• Mụn bọc, mụn nang: Tổn thương sâu, thường đau, có nguy cơ để lại sẹo cao hơn.

Ở một số trẻ, mụn chỉ xuất hiện lác đác trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, cũng có trường hợp mụn tiến triển dai dẳng, lan rộng hoặc xuất hiện nhiều tổn thương viêm.

Đặc biệt, mụn viêm mức độ trung bình đến nặng, mụn bọc, mụn nang hoặc mụn bắt đầu để lại sẹo cần được bác sĩ da liễu đánh giá để có hướng điều trị phù hợp.

Điều trị mụn trứng cá tuổi dậy thì như thế nào?

Điều trị mụn cần dựa trên loại mụn, mức độ tổn thương, vị trí, thời gian mắc bệnh và tình trạng da của từng trẻ. Không nên tự ý sử dụng thuốc trị mụn, đặc biệt là thuốc kê đơn, chỉ dựa trên kinh nghiệm của người khác.

Với mụn nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn trẻ chăm sóc da đúng cách kết hợp các sản phẩm điều trị tại chỗ phù hợp. Một số hoạt chất thường được sử dụng trong điều trị mụn gồm benzoyl peroxide, retinoid dùng tại chỗ, acid salicylic hoặc các thuốc khác tùy tình trạng cụ thể.

Với mụn viêm nhiều hoặc mụn mức độ nặng, bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp nhiều phương pháp điều trị. Một số trường hợp cần sử dụng thuốc đường uống hoặc các phương pháp chuyên sâu hơn. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Bên cạnh điều trị, trẻ nên duy trì một số nguyên tắc chăm sóc da:

• Rửa mặt nhẹ nhàng, thường khoảng 2 lần/ngày và sau khi đổ nhiều mồ hôi.
• Lựa chọn sản phẩm làm sạch và dưỡng ẩm phù hợp với da mụn.
• Ưu tiên mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc da không gây bít tắc lỗ chân lông.
• Sử dụng kem chống nắng phù hợp khi cần thiết.
• Không tự ý nặn, cạy hoặc chọc mụn.
• Không sử dụng đồng thời quá nhiều sản phẩm trị mụn vì có thể gây kích ứng.
• Kiên trì theo phác đồ điều trị, không tự ý ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn.

Điều trị mụn thường cần thời gian. Việc thay đổi sản phẩm liên tục vì chưa thấy hiệu quả ngay có thể khiến da bị kích ứng và khó kiểm soát hơn.

Những sai lầm khi trị mụn tuổi dậy thì cần tránh

Một trong những nguyên nhân khiến mụn kéo dài hoặc để lại thâm, sẹo là trẻ tự điều trị mà chưa được đánh giá đúng tình trạng da.

Tự nặn mụn là thói quen khá phổ biến. Việc dùng tay hoặc dụng cụ không phù hợp để nặn mụn có thể làm tổn thương da, tăng tình trạng viêm và làm tăng nguy cơ hình thành vết thâm hoặc sẹo.

Rửa mặt quá nhiều hoặc chà xát mạnh cũng không giúp da hết mụn. Khi da bị kích ứng và khô, tình trạng khó chịu có thể tăng lên, đồng thời ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da.

Dùng sản phẩm trị mụn theo lời truyền miệng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mỗi loại mụn và mỗi tình trạng da cần cách điều trị khác nhau. Một sản phẩm phù hợp với người này chưa chắc phù hợp với người khác.

Phụ huynh cũng không nên quá lo lắng khi trẻ bắt đầu xuất hiện mụn, nhưng cần theo dõi diễn biến. Nếu mụn ngày càng nhiều, xuất hiện nhiều tổn thương viêm, mụn đau sâu dưới da, tái phát kéo dài hoặc bắt đầu hình thành sẹo, trẻ nên được khám chuyên khoa Da liễu.

Việc điều trị sớm và đúng cách không chỉ giúp kiểm soát mụn mà còn góp phần hạn chế nguy cơ để lại thâm và sẹo mụn lâu dài.

Khám và điều trị mụn trứng cá tuổi dậy thì tại Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh

Mụn trứng cá tuổi dậy thì là tình trạng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ nếu mụn viêm nhiều, kéo dài hoặc có dấu hiệu để lại sẹo. Thăm khám chuyên khoa Da liễu giúp xác định tình trạng mụn, đánh giá mức độ tổn thương và xây dựng hướng chăm sóc, điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh thuộc Hệ thống Y tế TTH Group, tiếp nhận thăm khám và điều trị các bệnh lý da liễu, trong đó có mụn trứng cá. Người bệnh được bác sĩ đánh giá tình trạng da và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời hướng dẫn chăm sóc da trong quá trình điều trị.

Đối với trẻ ở tuổi dậy thì, sự đồng hành của phụ huynh đóng vai trò quan trọng. Thay vì tự ý mua thuốc hoặc tìm cách xử lý mụn tại nhà, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi tình trạng mụn có dấu hiệu tiến triển hoặc không cải thiện với chăm sóc thông thường.

Khoa Da liễu – Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh hướng đến chăm sóc da an toàn, phù hợp với từng tình trạng bệnh, giúp trẻ chủ động kiểm soát mụn và duy trì làn da khỏe mạnh trong giai đoạn dậy thì.